विवाह, यो एउटा शब्द मात्र होइन, यसमा गहिरो अर्थ र सन्देश लुकेको छ । प्रायः विवाहलाई एक दिनको संस्कार वा सामाजिक रीतिरिवाजको रूपमा मात्र हेरिन्छ, तर वास्तवमा यो दुई व्यक्तिहरू बीचको गहिरो विश्वास, माया, समझदारी र त्यागको बन्धन हो । विवाह कुनै एक दिनको उत्सव वा समारोह मात्र होइन, यो जीवनभरको यात्रा हो जसमा सुख-दुःख, चुनौती र सफलता सबै सामेल हुन्छन् । यस यात्रामा एकअर्कासँग सहकार्य गर्न, बिचार मिलाउन र समय अनुसार आफूलाई परिष्कृत गर्न आवश्यक हुन्छ ।
जसको पनि बैवाहीक जीवनमा उतारचढाव आउँछ । समय अनुसार त्यसलाई मिलाएर एक आपसमा छलफल गरेर नै अगाडि बढने हो । कहीले काही खटपट आउँछ, जो कोहीको पनि आउँछ, एकै हातका औला बराबर छैनन् । एकै परीवारका छोरा र छोरीमा बिमत हुन्छ, अझ भनौ जुम्लाहमा पनि मतभेद र कुरा बाझाबाझ हुन्छ भने दुई अलग परीवारमा जन्मेर, फरक भुगोलमा जन्मेर, फरक बातावरणमा हुर्किर बैबाहिक जिवनमा जादा भतभेद त आउँछ तर त्यसैलाई मिलाएर अगाडि बढनु पनि सच्चा बिवाहको अर्थ हुन्छ । एउटा कुरा सम्झनु पर्दछ कि संसारमा कुनै पनि व्यक्तिको सोच सत-प्रतिशत समान हुँदैन । तेसैले पनि  वैवाहिक जिवनमा समझदारी बन्न समय लाग्न सक्छ ।
विवाहका प्रारम्भिक दिनहरू प्रायः रमाइलो र उत्साही हुन्छन् । त्यसमा माया र आकर्षणको मुख्य स्थान हुन्छ । तर जब समय बित्दै जान्छ र जिवनका चुनौतीहरू सामना गर्नुपर्ने हुन्छ, तब मात्र साँचो विवाहको परिभाषा स्पष्ट हुन्छ । जीवनका कठिन परिस्थितिहरूलाई मिलाएर अगाडि बढ्नको लागि त्याग र समझदारी अपरिहार्य हुन्छ । दुई व्यक्तिको विचार, भावना र इच्छामा भिन्नता आउने स्वाभाविक कुरा हो, तर तिनलाई समेटेर जीवनलाई साझा लक्ष्यतर्फ अघि बढाउनु भनेको विवाहको साँचो अर्थ हो ।
समयको साथ सगै एक बिवाहीत जोडीमा पनि उचालचडाब आउँन सक्छन् । कुनै पनि परिवारमा संघर्ष र तनाव पर्न सक्छ, जुन बाहिरी तत्वहरूको पनि कारण हुन सक्छ । यस्ता समयमा, परिवारका सदस्यहरूले एकअर्कासँग संवाद र छलफल गरेर समस्याको समाधान खोज्नु पर्छ । बाहिरी दबाबलाई पन्छाउँदै आन्तरिक विश्वास र सहयोगको माध्यमबाट समस्याहरूलाई सुल्झाउन महत्त्वपूर्ण हुन्छ । विवाहको साँचो शक्ति भनेको परिवारका सदस्यहरूको बीचको विश्वास र त्यागमा रहेको हुन्छ । त्यसैले, विवाह केवल एउटा सामाजिक अनुष्ठान मात्र होइन, यो एक सशक्त सम्बन्धको आधार हो जुन कडा परिश्रम र बलिदानको माध्यमबाट जीवनभर टिकाउन सकिन्छ ।
विवाहको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष भनेको छोरा छोरीको बारेमा सोच पनि हो । विवाहको पछि, प्रायः एक परिवारको सोचमा नयाँ सदस्यको आगमनको बारेमा कुरा उठ्छ । यो पनि एक महत्त्वपूर्ण मोड हो जहाँ दुबै जनाले एकअर्कासँग मिलेर आफ्नो भविष्य निर्माण गर्न सोच्नुपर्छ । कतिपय अवस्थामा एक जना यस विषयमा सकारात्मक सोच राख्दछन् भने अर्काले त्यो समयमा बच्चा नहुने विचार राख्न सक्छ । यस अवस्थामा, दुबै जनाले एकअर्काको चाहनालाई बुझेर, त्याग र समझदारीका साथ निर्णय लिनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ । छोरा छोरी हुर्काउनु, शिक्षा दिक्षा दिनु, उनिहरुको पनि आशा अपेक्षा हुन्छन पुरा गर्नु, आर्थिक परिस्थितिहरू लाई मिलाएर जानु आफैमा सहज छैन । यो समयमा शुरूका दिनका भन्दा बढी उतारचढाव आउन सक्छ । त्यसलाई पनि सामना गरेर अगाडि बढ्नु पर्छ ।
विवाहपछि, परिवार र व्यक्तिगत जीवनको बीचमा सन्तुलन मिलाउनु चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ । परिवारको साथको समर्थन र सहयोग अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुन्छ र विवाहको साँचो अर्थ तब प्रकट हुन्छ जब यो परिवार र समाजको समझदारी र समर्थनमा आधारित हुन्छ । विवाहको पछि आउने संघर्ष र चुनौतीहरूलाई मिलाएर, सँगै बढ्नको लागि विश्वास र समर्पण आवश्यक हुन्छ । बिवाह केवल रिती र संस्कारको पालना गर्नको लागि मात्र होइन, बरु साँचो मायाको, त्याग र समझदारीको प्रतीक हो ।

जीवनमा एक्लै बस्ने र रमाउनेहरू को जमात पनि छ, अनि विवाह बन्धन तोडेर अस्थायी सम्बन्धहरू मा रमाउनेहरू को पनि । यद्यपि, ती सबै हाम्रो भाग्यका हिस्सा हुन् । तर, बारम्बार विवाह गरे पनि यदि जीवनमा समझदारी, त्याग, समर्पण, माया र प्रेमको अभाव छ भने, परिस्थिति फेरि दोहोरिन सक्छ । असल सम्बन्धको आधार भनेको आपसी विश्वास र समझदारी हो । यी गुणहरू बिना, सम्बन्धहरू कमजोर बन्न सक्छन् र हामी फेरि पुरानो चक्रमा अड्किन सक्छौं । जीवनमा साँचो प्रेम र सम्मानले मात्र दीर्घकालीन खुशी र शान्ति ल्याउन सक्छ।
अन्तिममा विवाह केवल सामाजिक र धार्मिक दायित्व होइन, यो जीवनको एक गहिरो बन्धन हो जसको मर्म भनेको विश्वास, समझदारी र त्यागमा रहेको हुन्छ। जसमा दुई व्यक्तिहरू एकअर्कासँग मिलेर जीवनको चुनौतीहरू को सामना गर्छन् र जीवनलाई अझै अर्थपूर्ण बनाउँछन् । त्यसैले, विवाहलाई केवल उत्सवको रुपमा नलिईकन  यो संसारमा जति पनि बिवाह वन्धन टिकेको छ त्यो केवल एक आपसको समझदारी, त्याग, समर्पण, माया र प्रेममा नै चलेको छ भन्ने बुझन जरूरी छ र  बैवाहीक जिवन आवेगमा, जोसमा, उक्वसावटमा नभई सरल, सान्त र सोचबिचारका साथ समझदारीमा अगि बढ्नु बुद्धिमानी हुन्छ र सत्य पनि त्यहि हो ।