काठमाडौं– आज असोज १७ गते बिहीवारदेखि यो वर्षको बडादशैँ पर्व प्रारम्भ भएको छ । आज घरघरमा घटस्थापना गरेसँगै यस वर्षको दशैँ सुरु भएको छ । पौराणिक कालदेखि मानिँदै आएको यस खुसियालीको उत्सव भगवतीको पूजाआजा गरी मान्यजनबाट टीका र आशीर्वाद ग्रहण गरी मनाइन्छ । आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि पूर्णिमासम्म १५ दिन दशैँ मनाइने गरिन्छ । महाअष्टमी र महानवमी तिथि एकैदिन परे पनि चौथी तिथी दुई दिन पर्दा समग्रमा यसपालि पनि दसैं १५ दिन नै छ । आगामी २० र २१ गते दुई दिन चौथी तिथि परेको छ ।

आज घरघरमा जमरा राखेर सुरु हुने दशैँ ३० असोजमा पर्ने कोजाग्रत पूर्णिमाका दिनबाट सकिनेछ । आश्विन शुक्ल प्रतिपदाका दिन बिहीबार पूजाकोठा, दशैँघर अथवा कोतमा दियो कलश र गणेश थापना गरेर बिहान ९ बजेर १६ मिनेटको शुभ साइतमा घटस्थापना गरी नवदुर्गाको स्थापना गरिनेछ । पूजाकोठामा घैंटो अथवा घडामा जल भरी माथिपट्टि आँप चाप बरपीपलको पात राख्ने गरिन्छ । यो घडा वरिपरि गाईको गोबर टाँसेर त्यहाँ जौ उमार्ने चलन छ । कहीँकहीँ मकै र गहुँको प्रयोग भए पनि अधिकांश स्थानमा जौ छर्ने प्रचलन रहेको छ । जौलाई वैदिक यज्ञका लागि अत्यावश्यक वस्तु मानिन्छ । माता भगवतीलाई मन पर्ने वनस्पतिमा जमरा पनि एक भएकाले भगवतीलाई खुसी पार्नका लागि जमरा उमार्ने गरिएको नेपाल पञ्चांग निर्णायक समितिका अध्यक्ष प्रा। श्रीकृष्ण अधिकारीले बताए ।

घटस्थापना गरिएको स्थानमा थापिएकी देवीलाई नै नवमीका दिनसम्म पूजा गर्ने चलन छ । त्यस स्थानमा दुर्गा सप्तसती र चण्डी पाठ पनि गरिन्छ । काठमाडौंको हनुमानढोका दरबारको दसैंघरमा तथा राष्ट्रपति भवन शीतल निवासमा वैद्धिक विधिपूर्वक पञ्चांगको साइतनुसार जमरा र घडा राखिनेछ । सप्तमी, अष्टमी र नवमीका दिन जमरा राखेको स्थानमा बलि दिई, हात हतियार र निशानको पूजा गरिन्छ । विभिन्न नौ देवीको पूजा अर्चनापश्चात् दशमीका दिन त्यहाँबाट जमरा निकालिन्छ भने पूर्ण कलशको जलको अभिषेक पनि लिने चलन छ । यसरी लिइएको जलले आयु बढ्ने र राम्रो स्वास्थ्य हुने जनविश्वास छ ।

समितिका अनुसार २६ असोज शनिबार विजयादशमीका दिन टीका लगाउने उत्तम साइत बिहान ११ बजेर ३६ मिनेटमा रहेको छ । त्यही दिन बिहान ८ बजेर ३३ मिनेटमा घटस्थापनाका दिन थापिएको देवी भगवतीलाई विसर्जन गरिने शुभ साइत रहेको समितिका सदस्य प्राडा। देवमणि भट्टराईले जानकारी दिए । उनका अनुसार देवी विसर्जन गरिएपछि देवीको प्रसादस्वरूप टीका र जमरा साइतमा लगाउने परम्परा छ । त्यस दिनभर नै टीका लगाउँदा राम्रो हुने प्राडा भट्टराईले बताए ।